Cẩm Nang Toàn Tập: Các Lỗi Thường Gặp Ở Máy In Khổ Lớn Và Hướng Dẫn Tự Khắc Phục Tại Chỗ

Dừng lại một chút. Nếu bạn đang nhìn chằm chằm vào một bản in bạt dài 10 mét bị sọc ngay giữa tấm hoặc máy báo lỗi Fatal Error khi đơn hàng cần giao gấp trong 2 tiếng tới, tôi hiểu cảm giác đó. Một chiếc máy in khổ lớn ngừng hoạt động không chỉ là vấn đề kỹ thuật, đó là tiền bạc đang bốc hơi theo từng phút máy đắp chiếu.

Hơn 10 năm lăn lộn trong các xưởng in quảng cáo, tôi nhận ra 70% các ca gọi thợ sửa chữa thực tế có thể tự xử lý trong 15 phút nếu người vận hành hiểu đúng bệnh. Bài viết này không nói lý thuyết suông. Đây là những kinh nghiệm thực chiến giúp bạn làm chủ con quái vật cơ khí trong xưởng của mình.

I. Các lỗi liên quan đến chất lượng bản in

Chất lượng hình ảnh là bộ mặt của xưởng in. Khi bản in có vấn đề, hãy kiểm tra theo thứ tự ưu tiên dưới đây.

1. Bản in bị sọc (Banding lines)

Lỗi này chia làm hai loại: sọc trắng (thiếu mực) và sọc đen (thừa mực hoặc chồng mí). Sọc trắng thường do đầu phun bị nghẹt hoặc có bọt khí trong hệ thống dẫn mực. Sọc đen lại liên quan đến việc căn chỉnh bước bạt (Feed) không chính xác.

• Cách khắc phục: Chạy chế độ Cleaning mạnh (Strong) 1 đến 2 lần. Nếu vẫn không hết, hãy dùng xi lanh hút nhẹ mực từ bộ Cap top để xả bọt khí.
• Căn chỉnh Step: Nếu sọc xuất hiện đều đặn theo từng nhịp đẩy bạt, hãy điều chỉnh thông số Calibration trong phần mềm điều khiển. Tăng giá trị nếu hở trắng và giảm nếu chồng mí đen.

2. Sai lệch màu sắc so với thiết kế

Khách hàng phàn nàn màu đỏ ra màu cam hay màu xanh bị xỉn? Nguyên nhân hàng đầu là do ICC Profile không phù hợp với loại bạt hoặc decal bạn đang dùng. Một nguyên nhân khác là điện áp đầu phun bị tụt, khiến mực phun ra không đủ mật độ.

• Kiểm tra vòi phun: Luôn in bảng Nozzle Check trước mỗi đơn hàng. Nếu thiếu dù chỉ vài vòi phun màu Cyan, toàn bộ hệ thống phối màu sẽ bị lệch.
• Thay đổi mực: Đừng bao giờ đổ đè mực mới vào mực cũ nếu bạn thay đổi thương hiệu mực. Sự khác biệt về gốc dầu sẽ gây kết tủa ngay lập tức.

3. Bản in bị lem hoặc nhòe mực

Hiện tượng này thường xảy ra khi độ ẩm môi trường quá cao hoặc hệ thống sấy (Heater) hoạt động kém. Mực chưa kịp khô đã bị cuộn bạt đè lên.

• Xử lý: Kiểm tra lại nhiệt độ dàn sấy trước, giữa và sau. Thông thường nhiệt độ nên dao động từ 35 đến 45 độ C tùy vật liệu.
• Khoảng cách đầu phun: Nếu đầu phun đặt quá cao so với mặt bạt, các hạt mực li ti sẽ bị bay tán loạn tạo ra bóng ma quanh chữ. Hãy hạ thấp trục ép xuống khoảng 1.8mm đến 2mm.

II. Lỗi hệ thống cơ hành trình và nạp vật liệu

Máy in khổ lớn là một hệ thống cơ khí chính xác. Chỉ cần một hạt cát nhỏ trên ray cũng có thể phá hỏng cả một ca làm việc.

1. Lỗi chạy lệch bạt (Media Skew)

Bạn in một cuộn decal dài 50 mét nhưng đến mét thứ 10 thì bạt bị xéo và nhăn? Đây là ác mộng của mọi thợ in. Nguyên nhân nằm ở hệ thống Pinch Roller (bánh răng tì) lực ép không đều hoặc cuộn bạt đặt không vuông góc với trục nhám.

• Mẹo nhỏ: Hãy hạ tất cả bánh răng tì xuống, sau đó dùng tay kéo thử hai đầu bạt. Nếu bên nào dễ kéo hơn, bên đó lò xo tì đang bị yếu.
• Vệ sinh: Dùng bàn chải đồng vệ sinh trục nhám. Bụi bạt bám lâu ngày làm giảm độ bám, khiến bạt bị trượt khi máy chạy tốc độ cao.

2. Máy kêu to khi di chuyển cụm đầu phun

Tiếng rít chói tai phát ra khi cụm đầu phun chạy qua chạy lại thường do Ray trượt (Linear Rail) bị khô mỡ hoặc bám bụi mực. Nếu để lâu, nó sẽ làm mòn bạc đạn và gây ra lỗi chồng hình.

• Khắc phục: Lau sạch ray bằng cồn, sau đó bôi một lớp mỡ bò trắng chuyên dụng mỏng. Tuyệt đối không dùng dầu máy khâu vì nó quá loãng và dễ bám bụi bẩn ngược lại.

III. Lỗi kết nối và phần mềm điều khiển

Đôi khi máy không hỏng phần cứng, nhưng sự giao tiếp giữa máy tính và máy in bị gián đoạn.

1. Lỗi Data Timeout hoặc dừng đột ngột

Máy đang in được 90% thì bỗng nhiên đứng yên, đầu phun dừng lại ngay trên bạt làm chảy một vũng mực. Nguyên nhân thường do nhiễu tĩnh điện hoặc cáp USB/Cáp quang bị lỏng.

• Giải pháp: Tiếp địa (nối đất) cho máy in là bắt buộc. Hãy đóng một cọc đồng xuống đất và nối dây vào khung máy. Sử dụng cáp USB có cục từ chống nhiễu ở cả hai đầu.

2. Lỗi file RIP không xuất được lệnh

Nếu phần mềm MainTop hay UltraPrint báo lỗi khi xuất file, hãy kiểm tra lại bộ nhớ đệm (Cache) của ổ cứng. File in khổ lớn thường rất nặng, nếu ổ C của bạn còn dưới 10GB trống, máy sẽ thường xuyên bị treo.

IV. Các lỗi phần cứng nghiêm trọng và linh kiện tiêu hao

Có những linh kiện sinh ra để hỏng sau một thời gian sử dụng. Bạn cần biết cách nhận diện chúng.

1. Lỗi thước đo (Encoder strip)

Thước Encoder là dải nhựa trong suốt nằm dọc theo thân máy giúp máy in xác định vị trí. Nếu thước bị dính một giọt mực, máy sẽ in ra những đường thẳng bị gãy khúc hoặc báo lỗi Fatal Error.

• Cách làm: Dùng bông gòn thấm nước cất hoặc nước lau kính trung tính lau nhẹ nhàng. Tránh dùng cồn mạnh có thể làm bay các vạch đen trên thước.

2. Hỏng bộ Cap top và Bơm mực

Nếu bạn nhấn nút Cleaning mà không thấy mực thải chảy ra ống dẫn, bộ Cap top đã bị hở hoặc bơm bị hỏng. Đầu phun không được bảo quản kín trong Cap top sẽ bị khô và nghẹt vĩnh viễn chỉ sau một đêm.

• Tự kiểm tra: Đổ một ít nước rửa vào lòng Cap top, nếu nước không thoát xuống nghĩa là ống dẫn bị nghẹt. Nếu nước thoát quá nhanh mà bơm không chạy, nghĩa là hệ thống bị hở khí.

V. Quy trình bảo trì định kỳ để máy luôn bền bỉ

Đừng đợi đến khi máy hỏng mới sửa. Một quy trình bảo trì 5 phút mỗi ngày sẽ cứu bạn khỏi những hóa đơn sửa chữa hàng chục triệu đồng.

• Sáng sớm: In Test Nozzle. Nếu thiếu vòi, hãy xử lý ngay trước khi sản xuất.
• Cuối ngày: Vệ sinh gạt mực (Wiper) bằng nước rửa. Lau sạch mực thừa bám trên mặt đầu phun bằng khăn không dệt chuyên dụng.
• Môi trường: Giữ nhiệt độ phòng in ổn định ở mức 24 đến 27 độ C. Nhiệt độ quá cao làm mực bay hơi nhanh gây nghẹt đầu phun, nhiệt độ quá thấp làm mực đặc lại khó phun.

Lời kết

Tự khắc phục lỗi máy in khổ lớn không yêu cầu bạn phải là một kỹ sư điện tử. Nó yêu cầu sự quan sát tỉ mỉ và hiểu biết về nguyên lý vận hành. Khi nắm vững các kỹ thuật vệ sinh đầu phun, căn chỉnh cơ khí và quản lý phần mềm, bạn không chỉ tiết kiệm tiền bạc mà còn chủ động hoàn toàn trong mọi tình huống gấp gáp của đơn hàng.

Nếu sau khi thử các bước trên mà máy vẫn không hoạt động ổn định, đó là lúc lỗi thuộc về bo mạch chính hoặc chip đầu phun. Khi đó, hãy liên hệ với những đơn vị cung cấp uy tín để được thay thế linh kiện chính hãng, tránh việc cố tình can thiệp sâu làm hỏng toàn bộ hệ thống điện của máy.

```